Khai thác hến là nghề đã có từ bao đời nay ở xã Trường Sơn, huyện Đức Thọ. Tuy nhiên, theo thời gian làng nghề này đang đứng trước nguy cơ mai một, từ hàng trăm hộ làm nghề nay chỉ còn chưa đầy 70 hộ, bên cạnh những khó khăn do nguồn hến tự nhiện ngày một cạn kiệt thì sự chậm thay đổi cách thức sản xuất, chế biến đối với ngành hàng thực phẩm cũng là một hạn chế kìm hãm sự phát triển của nghề.

Nằm ngay cạnh bờ sông La, từ bao đời nay người dân thôn bến Hến, xã Trường Sơn vẫn giữ thói quen sinh hoạt sông nước với nhiều hoạt động như giặt giũ, tắm rửa trên sông. Thế nhưng cũng ngay tại khúc sông này, rất nhiều hộ dân làm nghề khai thác hến lại đang tiến hành sàng đãi sau khi đã luộc.  Đáng lo ngại hơn, hiện nay nhiều nguồn xả thải khác cũng đều đổ ra sông. 

Theo cách chế biến truyền thống từ xưa đến nay, tất cả các công đoạn sàng, đãi hến trước và sau khi luộc đều sử dụng nguồn nước sông.  Hiện nay, do quá trình xây dựng kè chống sạt lở, một số hộ đã dùng bạt đóng thành các bể chứa lớn, sử dụng nguồn nước máy để để tiến hành sàng, đãi hến sau khi sơ chế. Tuy nhiên, cũng theo các hộ dân thì cách làm này tốn khá nhiều công sức và chi phí nên không mấy người áp dụng được.

Ruột hến sau khi sơ chế sẽ được tiêu thụ rộng rãi tại các chợ truyền thống, nhà hàng và là nguồn nguyên liệu phổ biến được sử dụng cho rất nhiều món ăn.  Chính vì vậy, việc sàng đãi bằng nguồn nước sông như hiện nay đang tiềm ẩn nguy cơ về vệ sinh an toàn thực phẩm. Đây cũng là một trong những vấn đề địa phương cần quan tâm, tuyên truyền để thay đổi nhận thức cho bà con nhân dân trong việc gìn giữ và phát triển nghề truyền thống.

Không thể phủ nhận những nỗ lực trong việc gìn giữ nghề hến của người dân xã Trường Sơn để làng nghề tồn tại qua hàng trăm năm nay. Tuy nhiên, với những phương thức khai thác, chế biến đã lạc hậu không còn phù hợp thì cũng cần sớm được thay đổi, cải tiến. Đặc biệt đối với ngành hàng thực phẩm chế biến thì yếu tố an toàn, vệ sinh luôn phải đặt lên hàng đầu. Việc sàng đãi làm sạch hến sau khi đã sơ chế bằng nguồn nước không đảm bảo như hiện nay sẽ là một trong những rào cản lớn để hến Đức Thọ khẳng định được thương hiệu và chỗ đứng của mình trong ngành hàng thực phẩm./.

Theo Thanh Huyền – Hà Phương/HTTV